– Ләйлә, беләһеңме нәмә? – Ҡулына елем һәм ҡағыҙ тотҡан Вадим яландай стена гәзите йәйеп һалынған киң өҫтәлдән ситкәрәк китеп, башҡарылған эшкә баһалаусан ҡараш ташланы. – Нисәлер йәштән бирле яңы йыл алдынан бер сәйер уй тынғы бирмәй башланы...
– Ниндәй уй инде? – Мәктәптең яңы йыл кисәһендә синыфтары тормошо тураһында һөйләргә тейешле гәзитте тағы ла нисегерәк ҡыҙығайтырға тип баш ватҡан ҡыҙ, эшенән айырылмай ғына һүҙ ҡатты.
– Бына, 31 декабрь кисе һайын, етте, иртәгә йоҡлап торам да, киләһе йылдан кешесә йәшәй башлайым, тип вәғәҙәләр биреп бөтәм...
– Шунан?
– Иртәнсәк телевизорҙы ҡабыҙып ебәрһәң, сусҡа йылы менән ҡотлайбыҙ, тип хәбәр итәләр! Аптырамаҫһыңмы, бер-бер артлы йә тауыҡ, йә маймыл, йә эт йылы, ҡәһәрең!
– Хи-хи-хи, әйтәм, быйыл тормошоңа зарланып шыңшып тик йөрөнөң, эт йылы булғанға икән! – тип ихлас көлөп ебәрҙе Ләйлә. – Киләһе йылда ҡәнәғәт мырҡылдап ҡына йәшәрһең микән?

Бөтә мөһим осрашыуҙар, оло эштәр бәләкәй мәғәнәһеҙлектән башлана. Был турала әллә күпме фәлсәфәләргә мөмкин. Бөтөнләй өндәшмәһәң дә ярай, былай ҙа һәммәбеҙ ҙә үҙенә үҙ елкәһендә иҫбатлап бөткән бит инде.
Ошо хаҡта бөтөнләй уйлап та ҡарамаған Баязит бөгөн үҙ ҡарашынан һәм йәмғиәт күҙлегенән оло мәғәнәһеҙлек ҡылды. Шаулап торған ҡала уртаһында ултырып бер шешә һыра тәмләне ул. Алтын уртала, ир аҫылдары рәтендә йөрөгән кеше өсөн аңлайышһыҙ ҡылыҡҡа бер сәбәп тә юҡ ине. Ябай яҙҙың ғәҙәти көнө. Тейешле туҡталышында троллейбустан төшкәс, иғтибар итте бит: урта йәштәрҙәге мөләйем генә ике ҡатын, шырҡ-шырҡ килеп ниҙер серләшә-серләшә эргәләге киоскынан берәр шешә һыра алдылар ҙа, ара-тирә һемергеләп, юлдарында булдылар.
Шул икәүгә юлда килгәндә үк иғтибар иткәйне ул. Донъя яңғыратып шар ҙа шор башҡортса һөйләшәләр, ҡысҡырып көлөп ебәрәләр, ара-тирә алмаш-тилмәш кеҫә телефонынан шылтыратып алалар.

Григорий Свирский 1972 йылда уҡ сәйәси тотороҡһоҙлоғо өсөн Советтар Союзынан ҡыуып сығарыла, шуға Рәсәй халҡының күпселегенә ул таныш түгел. Быға тиклем, 1941 йылда филология факультетының беренсе курсынан фронтҡа киткән егет, һуғышты тотош үтеп, төньяҡ фронтында авиаполкта хеҙмәт итеп, аҙаҡ фронт гәзите хәбәрсеһе булып эшләп, еңеүҙән һуң МДУ-ны тамамлай, илдә танылған журналист һәм яҙыусы булып китә. 1962 йылда сыҡҡан «Ленин проспекты» романы Свирскийҙы билдәле яҙыусылар рәтенә ҡуя. 1967 йылда уның повесы буйынса төшөрөлгән диңгеҙ бомбардировщиктары тураһында «Места тут тихие» фильмы популярға әйләнә.
1965 йылда СССР яҙыусылар йыйылышында СССР-ҙағы милли сәйәсәткә ҡаршы сығышы Свирскийҙы «ҡара исемлеккә» индерә. Уның төрлө нәшриәттәрҙә баҫырға әҙерләнеп бөткән китаптары тартып алына, китапханаларҙан йыйыла.

Иртәләгән йәйге ҡояш Сусаҡтау башындағы иң бейек ҡарағайҙарҙың осон ғына йәшкелт-һары төҫкә буяған саҡта уятты мине әсәйем. Мүкһеҙ аласыҡтың тыранса ҡыйығындағы йоморо ботаҡ тишектәренән аласыҡ буйлап буй-буй яҡты юлаҡтар һуҙылған. Ә Сусаҡтау беҙ ятҡан һикенән үк асыҡ ишек аша күренеп тора ул. Эргәлә ҡустылар мышнап йоҡлай. Әле мин дә улар һымаҡ рәхәтләнеп етенсе төшөмдө күрер инем дә, тик бөгөн иртә уятҡан өсөн әсәйгә рәхмәт кенә әйтерлек. Көнө шундай, көнө — төрткө миҙгелен асабыҙ! Бындай ваҡытта йоҡлап ятһаң, малайҙар алдында оятҡа ла ҡалырһың.
Ысыҡлы үлән өҫтөнән сирҡанып ҡына атлап, ҡарағат баҡсаһы бағанаһына ҡағылған ҡулйыуғысҡа барып еткәс, буралған ҡойма аша ултырған Шамилдар аласығына ҡолаҡ һалам — минән иртә тормағандармы? Тик уларҙың аласығы беҙҙеке кеүек түгел, мүкләп, йылы итеп һалынған — тауыш-фәлән сыҡмай. Хәйер, барыһы ла кисә үк, күҙ бәйләнгәнсе яр башында туп уйнағанда килешеп бөтөлгән. Йәйгә сыҡҡас, төнгәсә ҡайтыу юҡ инде ул беҙгә. Әсәй ҙә иртәнсәк быҙау ҡыуырға уята алмай йонсоуына күнеп бөткән. Бөгөн быҙау ҡыуыу кеүек мәшәҡәт – ваҡ-төйәк кенә.

Теплый солнечный день. На перекате, напротив нашей деревни, мы с Ахметом ловим хариусов. Через плечо на бечевке висит полиэтиленевый мешочек, прилаженный под сумочку. В переднем кармане рубашки, полы которой закатаны и завязаны на самой груди - спичечный коробок со слепнями, которых мы накануне собрали с ног доящихся коров. На черемуховом удилище в вершке друг от друга вбиты два гвоздика – это удобство, вроде катушки, чтобы не запуталась длинная леска при вываживании попавшейся на крючок рыбы, заставляющей тревожно и сладостно трепетать любое мальчишеское сердце.
В сумке у нас подрагивают уже по два хариуса. Это трепыханье под мышкой поднимает настроение, вызывает радостные чувства. Казалось бы, после такого неплохого улова здесь, по всем рыбацким поверьям, мы должны сменить место рыбалки – спуститься пониже по течению. Но то ли оттого, что погода хорошая, то ли оттого, что солнечный мир переполняет нас умиляющими чувствами, мы остаемся на месте. Лениво переговариваемся, делимся секретами, время от времени подергиваем удочки.

Алсаҡ зәңгәр сирендәрҙе
Бал ҡорттары һырыған.
Күңел генә аңлар көйгә
Хуш еҫле шул йырынан